Connect with us

Bilim & Teknoloji

İşte Covid-19 hakkında en güncel bilgiler: hurafeler ve gerçekler

Published

on

Dünyayı etkisi altına alan ve vaka sayısı bir milyona dayanan yeni tip koronavirüs pandemisi hakkında en güncel bilgileri derledik.

Medyada, sosyal medyada, sokakta insanlar arasında oldukça yalan yanlış bilgiler dolaşıyor. Yeni tip koronavirüsün (covid-19) semptomları nelerdir, hangi tedbirler alınmalı, tedavisi için ilaç var mı, gibi onlarca soru var.

Dünya Sağlık Örgütü‘nün (DSÖ) yayınladığı bilgiler ışığında bütün bu sorulara cevaplar bulduk.

1. Enfekte olmamak için alıncak tedbirler

Dünya Sağlık Örgütü’nün korunmak için yaptığı açıklamalar şöyle:

  • Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın.
  • Öksürürken veya hapşırırken ağzını ve burnunuzu uygun şekilde kapatın ve hemen ellerinizi yıkayın.
  • Ellerinizi ağzınıza, burnunuza ve gözlerinize dokunmaktan mümkün olduğunca sakının.
  • Öksüren, hapşıran ve ateşi yüksek olan insanlardan 1-2 metre uzakta durmak.

Elbette ülkeler kendi durumlarına göre sert ve yoğun tedbirler alıyor. Sokağa çıkma yasakları veya insanlarla bir araya gelmek gibi. Bunlar her ne kadar hayatı zorlaştırsa da, salgını durdurma adına önemli.

2. Nasıl bulaşıyor ve yayılma hızı nedir?

Yeni tip koronavirüsün görülmeye başlandığı ilk günlerde hayvanlardan insanlara bulaştığı zannediliyordu. Fakat insandan insana da bulaştığı tespit edildi.

Covid-19 solunum yollarını etkiliyor. Uzmanlara göre yüksek ihtimalle öksürük, hapşırık ve fiziksel temasla bulaşıyor.

Dünyanın değişik ülkelerinden her gün binlerce yeni vaka verileri geliyor. Uzmanların tahminlerine göre bu verilerin 10 kat daha fazla olabilir. Çünkü çok kimse hastalığı çok hafif atlattığından, farkında bile olmuyor.

Son haftalarda yayılma hızı oldukça artmış durumda.

3. Enfekte belirtileri nelerdir?

Virüs bulaştığında yaklaşık iki hafta kuluçka süreci yaşıyor ve belirtiler görülmüyor. İki haftasın sonunda da,

  • Evvela yüksek ateş ve baş ağırısı görülüyor.
  • Önceki öksürüklere hiç benzemeyen “kuru öksürük” başlıyor.
  • Birinci haftasın sonunda nefes darlığı başlıyor.

Enfekte olan her 10 insandan 8’i hafif şekilde atlatıyor, hatta bazı insanlar farkında bile olmuyor. Genelde ileri yaşlarda ve kronik hastalığı olanlarda ağır geçiyor veya ölümle sonuçlanıyor.

Bütün bu belirtilere ilaveten az görülen şu belirtiler de görülebiliyor:

King’s College London’da yapılan bir araştırmada hastalar üzerinde, tat ve koku alma hissinin de kaybolduğu müşahede edildi. Fakat henüz kesinlik kazanmadı. DSÖ de bunu henüz semptom listesine almadı.

Söz konusu araştırmayı yapan ekibin lideri Prof. Tim Spector, “Elimizdeki verilere göre diğer semptomlarla birleştiğinde, koku ve tat alamayan insanların Covid-19 hastası olma ihtimali 3 kat artıyor. Dolayısıyla böyle bir belirti gösteren kişiler de virüsün yayılmasını durdurmak için en azından 7 gün boyunca kendilerini karantinaya almalı.” ifadelerini kullandı.

4. Aşısı bulundu mu?

Bu konuda da çok çeşitli haberler dolaşıyor. Henüz bulunamadı. Dünyanın muhtelif ülkelerinde aşı geliştirme çalışmaları devam ediyor. Fakat aşıların kobay hayvanlar üzerinde denenmesi gerekiyor. Bu da aşı bulma sürecini uzatıyor. Tahminlere göre en erken önümüzdeki yılın ortalarında bulunabilir. Fakat insanlar üzerinde de pozitif sonuçlar alınması ve seri üretime geçilmesi zaman alacak gibi görünüyor.

5. Tedavi mümkün mü?

Tedavi insandan insana değişiyor. Hastanelerde şimdilik bazı temel kurallar uygulanıyor. Yeni tip koronavirüs, insan bağışıklık sisteminin daha evvel karşılaşmadığı bir tür. Fakat bağışıklık sisteminin güçlü ve faal olması tedavi için önemli. Hastalığın bir devresinde solunum güçlüğü yaşanıyor, işte burada solunum cihazı ile hastaya destek veriliyor. Bazı hastanelerde de muhtelif ilaçlar deneniyor.

6. Koronavirüsün ölümcüllüğü nedir?

DSÖ’nün on binlerce hastasın verilerine isnad ettiği araştırmaya göre, enfekte olanların %81’i hafif, %14’ü ciddi şekilde atlatıyor ve %5’i de ağır hastalanıyor. Salgına yakalanıp ölenlerin oranı %3 civarında. 9 yaşın altında hastalık genelde görülmüyor. 80 yaş üzerinde solunumla ilgili problem yaşayanlarda ölüm oranı yüksek.

Elbette bu veriler güncellemeye ihtiyaç duyacaktır.

7. Kuluçka dönemi

DSÖ’ye göre koronavirüsün kuluçka dönemi 14 gün. Enfeksiyon kaptıktan 14 gün sonra belirtiler başlıyor. Bazı araştırmacılara göreyse bu süre 24 güne kadar uzayabiliyor. Kuluçka döneminde belirtiler görülmediğinden en çok yayılma bu dönemde oluyor.

8. Virüs mutasyon geçiriyor mu?

Yine mutasyon konusunda da Hollywood filmlerini aratmayacak çokça rivayet var. Mutasyon geçirdiği hakkında kesin bir bilgi yok. Mutasyon geçirse bile, bunun insan sağlığına etkileri konusunda da bir bilgi mevcut değil.

DSÖ ve uzmanlar mutasyon konusunun da takipçisi. Yakın zamanda açıklama bekleniyor.

Bilim & Teknoloji

Muhtemel ‘kıyamet senaryosuna’ karşı Norveç’teki modern ‘Nuh’un Gemisi’nde 60 bin bitki tohumu muhafaza ediliyor

Published

on

By

Norveç’in kuzeyindeki Svalbard Takımadaları’nda bulunan ve muhtemel bir kıyamet senaryosuna karşı bitki çeşitliliğini devam ettirmeyi amaçlayan depoya 60 bin yeni tohum gönderildi.

Kuzey Kutbu’na yakın bir noktada olan Spitsbergen Adası’ndaki “Nuhun Gemisi” lakaplı depoda yaklaşık bir milyona yakın farklı meyve, sebze, ağaç ve yabani bitki tohumu bulunuyor.

Toplam 36 farklı bölgeden gelen 60 bin tohuma, küresel ısınma konusunda yaptığı çalışmalarla bilinen İngiltere Kraliyet Ailesi üyesi Prens Charles’ın da katkı sağladığı belirtildi.

Foto: AFP

 

Global Crop Çeşitlilik Vakfı’na bağlı deponun müdürü Stefan Schmitz iklim değişikliğinin Dünya üzerindeki biyolojik çeşitliliği hızla düşürdüğünü belirterek, “Şu anda bir acil durum söz konusu. Bitki tohumlarını yok olmadan korumamız gerekiyor. Şu anda bu işlemi yapıyor olmamız iklim değişikliği ve gıda üretimi konusundaki çekincelerin ne boyutlara vardığını gösteriyor.” diye konuştu.

Schmitz, insan soyunun devamını garanti altına almak için en az 2-3 milyon arası tohuma ihtiyaç duyulduğunu da sözlerine ekledi.

Foto: AFP

 

Her bir bitki tohumunun sürdürülebilir tarım için önemli olduğuna değinen İskandinav Ülkeleri Genetik Bankası Başkanı Lise Lykke Steffensen ise, “Hızla büyüyen Dünya nüfusunu besleyebilmek ve doğa dostu bir dönüşüm yapmak için bu tohumlar büyük önem arz ediyor” ifadelerini kullandı.

Continue Reading

Bilim & Teknoloji

Google, alınan nefesleri bile sayabilecek bir teknoloji geliştiriyor

Published

on

By

Foto: Daniela Dimitrova, Pixabay

Google’ın kullanıcılarının her attığı adımdan haberi olduğu gibi, artık uykulardan da “haberi” olacak.

Teknoloji devi, yeni cihazına entegre ettiği Soli teknolojisiyle, kullanıcıların uyku düzeninden, uyku esnasındaki hareketlerine, hatta aldığı nefese kadar takip edebilecek. Bu radar teknolojisi sayesinde kullanıcının uyurken ayrı bir cihaz takması gerekmediğinden, Nest Hub’ın uyku sensörü rakiplerine göre daha avantajlı sayılıyor.

Google’ın 15 bin kişi üzerinde 110 bin gece boyunca denediği teknoloji, uyku sorunu çekenler için bir çare kapısı olabilir. Fakat madalyonun bir de diğer yüzü var: “Kişisel hayatın gizliliği.”

Kişisel hayatın gizliliği

Dijital Demokrasi Merkezi Genel Direktörü Jeff Chester’e göre uyku takibi özelliği Google için insanların hareketlerini paraya çevirme yöntemlerinin sadece bir uzantısı.

Şirketin insan davranışlarını ve ilgi alanlarını “izinsiz” takip ederek kişiselleştirilmiş reklam sunduğu daha önce çok kez haberlere konu olmuştu. Dolayısıyla Google’ın uyku sensörü teknolojisinde sınırları ne kadar zorlayacağı kaygıları da beraberinde getirdi.

Amerikalı şirket, özelliğin sadece kullanıcının iznine bağlı olduğu güvencesini verse de daha önce kullanıcıları izinsiz takip ettiği bilindiğinden, bu alandaki hak savunucuları Google’ın teminatına şüpheyle yaklaşıyor. Şirketin gizlilik sözleşmesini sık aralıklarla güncelleyip, ayarları çoğu kullanıcı için anlaşılması zor bir hale getirmesi de şüpheleri arttırıyor.

Haberin kaynağı için tıklayın.

Continue Reading

Bilim & Teknoloji

Mars’taki hava durumunu ölçecek cihaz Finlandiya’dan

Published

on

By

NASA tarafından Mars’a gönderilen rover (keşif aracı) Perseverance’nin ince hassasiyete sahip hava durumu ölçen cihazı Finlandiya’da üretildi.

Mars’ta araştırmaları üstlenen rover’ın nem ve basınç ölçümüyle de ilgili yapacağı keşifleri de Finlandiyalı şirket Vaisala‘nın yüksek hassasiyete sahip cihazı üstlendi.

Yüksek hassatiyete sahip bu ölçüm cihazı Finlandiya’da üretildi

Finlandiya Meteoroloji Kurumu’nun aktif rol aldığı projede Avrupa’nın değişik yerlerinden bilim insanları da görev aldı.

Geçen ay (18 Şubat 2021) Mars’a yumuşak inen rover Perseverance, 473 milyon km’lik yolculuğuna 30 Temmuz 2020’de başlamıştı.

Finlandiya daha önce yine benzer bir cihazı Curiosity uzay aracı için de geliştirerek 2011 yılında Mars’a göndermişti.

Continue Reading

Çok Okunanlar

Copyright © İskandinavhaber